Ratusz Miejski − siedziba władz miasta. Budynek znajduje się przy ulicy Stary Rynek 14, we wschodniej pierzei rynku. W 1985 wpisany do Rejestru zabytków pod numerem A-214.


Architektura


Budowla w stylu klasycystycznym, wybudowana w latach 1822-23 przez Antoniego Budziszewskiego według projektu Aleksandra Groffe. W latach 1839-41, od strony wschodniej dobudowano oficyny według projektu Teodora Bogumiła Seyfrieda, dzięki czemu powstał prostokątny dziedziniec.
Budynek na planie prostokąta, dwukondygnacyjny. Fasada budynku pięcioosiowa, część środkowa przechodzi w czworoboczną wieżyczkę zwieńczoną półkolistą kopułą z iglicą. Przed remontem w 2006 wieżyczka była otoczona żeliwną balustradą. Na wieżyczce znajduje się zegar.


Historia


Pierwotny, murowany ratusz (nieistniejący już) stał na środku rynku.
Według opisu Dozorcy Miast do Komisji Augustowskiej w piśmie z 6 VI 1820 dotyczącym budowy nowego ratusza w Łomży:

Budynek jednopiętrowy, w kształcie czworoboku podłużnego o wymiarach 30 na 20 łokci, pokryty dachówką, ozdobiony rzeźbionym gzymsem. Na dachu znajdowała się wieżyczka z dzwonkiem i zegarem, na niej umieszczony był także herb miasta (szczerozłoty) – jeleń w biegu. Piętro ratusza zajmowała wielka sala, pod którą znajdował się areszt policyjny i izba tortur. Ratusz był zwrócony frontem w stronę rzeki, przylegała do niego również wieża, w której osadzano więźniów. Do końca XVIII w. zachowała się tylko cześć ratusza (uległ dużemu zniszczeniu już w 1624 r.) – nie remontowano go i nie poprawiano przeszło półtora wieku.

Stary ratusz rozebrano ostatecznie w 1825. Materiał z rozbiórki był wykorzystany przy budowie nowego ratusza.
Nowo zbudowany ratusz miał jedno piętro, na górze ulokowano pomieszczenia przeznaczone dla burmistrza, kancelarię miejską, kasę, na dole zaś więzienie cywilne, lokal na narzędzia ogniowe, a także kramy sprzedające towary sukiennicze i bławatne. W latach 1839-1841 dobudowano do ratusza miejskiego oficyny wg projektu Teodora Bogumiła Seyfrieda, w których miejsce znalazł areszt wojskowy i policyjny.

W latach 80. rozebrano oficynę znajdującą się po prawej stronie budynku, a w jej miejsce dobudowano nową część Ratusza. W latach 2005-2006 dokonano generalnego remontu budynku. Na wieżyczce pojawiła się kopuła z iglicą, która była zaprojektowana przez Groffego, ale prawdopodobnie nigdy nie była wybudowana. Zmienił się też układ funkcjonalny pomieszczeń wewnątrz budynku.

 

W ścianę budynku 24 czerwca 1994 wmurowano tablicę pamiątkową w dowód pamięci i szacunku dla prezydenta Łomży w latach 1919-1934 Władysława Świderskiego.

 


Bibliografia:
♦ Danuta Godlewska: Dzieje Łomży od czasów najdawniejszych do rozbiorów Rzeczypospolitej
♦ Danuta Godlewska, Czesław Brodzicki: Łomża w latach 1794-1866
♦ Janusz Gwardiak: Studia Łomżyńskie, tom XIX
♦ 
Saeed-Kałamajska M.: Katalog zabytków sztuki, Łomża i okolice, s. 13-44