Cerkiew cmentarna

Cerkiew cmentarna i cmentarz wojskowy

Zlikwidowany cmentarz z grobami żołnierzy polskich, rosyjskich i niemieckich zlokalizowany przy ulicy Kardynała Stefana Wyszyńskiego 11. Z pozostałości cmentarza zachowała się mała, murowana kaplica cmentarna z początku XX wieku. Dawniej prawosławna cerkiew cmentarna a obecnie kaplica rzymskokatolicka. Wpisana do rejestru zabytków 5 czerwca 1980 r. pod numerem 171.
Cmentarz założony w 1861 roku przy ulicy Słonecznej (obecnie ul. Kardynała Wyszyńskiego) jako prawosławny cmentarz wojskowy. Chowano na nim żołnierzy rosyjskich. W 1939 roku na cmentarzu założono kwaterę wojenną żołnierzy Wojska Polskiego. W 1958 roku, przeniesiono i pochowano w kwaterze zbiorowej w grobie nr 6 zwłoki 146 ofiar rozstrzelanych w 1943 roku przez gestapo w lesie giełczyńskim. Cmentarz został zlikwidowany a w latach 1982-1991 na jego terenie wybudowano kościół parafialny – Sanktuarium Miłosierdzia Bożego. Część grobów imiennych przeniesiono na Cmentarz Katedralny w Łomży przy ul. Kopernika, natomiast niezidentyfikowane szczątki pochowano we wspólnej mogile na terenie Sanktuarium. Obok mogiły zbiorowej znajduje się rzeźba z brązu pochodząca z grobu pułkownika Aleksandra Nikołajewicza Tuchaczewskiego, przedstawiająca herb rodu Tuchaczewskich zwieńczony hełmem korynckim - symbol waleczności.
Dowódca Ołonieckiego pułku piechoty, pułkownik Aleksander Nikołajewicz Tuchaczewski poległ 6 września 1831 w pierwszym dniu szturmu Warszawy. Został pochowany w majątku Wyczółki (obecnie osiedle warszawskiej dzielnicy Ursynów). Od 1875 pułk stacjonował w Łomży, a w 1890 ze składek jego żołnierzy wybudowano cerkiew na rogu obecnych ulic Alei Legionów i ulicy Polowej, a która była cerkwią garnizonową Ołonieckiego pułku piechoty . Dn. 14 marca 1892, na rozkaz cara, złożono w cerkwi szczątki płk Tuchaczewskiego. Gdy w 1930 cerkiew przebudowano na Dom Żołnierza, szczątki płk Tuchaczewskiego przeniesiono na teren cmentarza wojskowego. Na grobie położonym po prawej stronie kaplicy cmentarnej zamocowano płytę z piaskowca i hełm koryncki z cerkwi. Tam spoczywał spokojnie Tuchaczewski do początków budowy kościoła Miłosierdzia Bożego. Wówczas, jak twierdził ówczesny proboszcz, płytę i hełm zdemontowano i przechowywano na plebanii. Według niepotwierdzonych opowieści pracujących przy budowie robotników w trakcie wykonywania wykopów natrafiono na grób Tuchaczewskiego. Podobno trumna została ponownie wydobyta i zakopana w innym miejscu przy kaplicy.

Bibliografia

  • Wikipedia
  • Muzeum Ziemi Łomżyńskiej
  • historialomzy.pl